เช็คดัชนีมวลกายของคุณ พร้อมรู้ว่าอยู่ในเกณฑ์ไหน ตามมาตรฐานสำหรับคนเอเชีย
BMI (Body Mass Index) หรือ ดัชนีมวลกาย คือค่าที่ใช้ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างน้ำหนักตัวกับส่วนสูง โดยคำนวณจากสูตร น้ำหนัก (กก.) ÷ ส่วนสูง (เมตร)² ค่าที่ได้จะบอกว่าร่างกายของคุณอยู่ในระดับใดเมื่อเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน
BMI ถูกพัฒนาขึ้นโดยนักสถิติชาวเบลเยียม Adolphe Quetelet ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 และปัจจุบันองค์การอนามัยโลก (WHO) ใช้เป็นตัวชี้วัดระดับประชากรเพื่อประเมินภาวะโภชนาการ BMI ไม่ต้องใช้อุปกรณ์พิเศษ คำนวณง่าย และสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการดูแลสุขภาพได้
งานวิจัยพบว่า คนเอเชียมีความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2, ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจที่ค่า BMI ต่ำกว่าคนผิวขาวในยุโรปและอเมริกา สาเหตุหนึ่งคือโครงสร้างร่างกายและการกระจายตัวของไขมันที่แตกต่างกัน คนเอเชียมักสะสมไขมันในช่องท้อง (visceral fat) มากกว่าแม้น้ำหนักจะน้อยกว่า
ดังนั้น WHO จึงแนะนำให้ใช้ "Asian cutoffs" ซึ่งมีค่าเกณฑ์ต่ำกว่ามาตรฐานสากลประมาณ 2–2.5 หน่วย:
| ภาวะ | มาตรฐานสากล | Asian Cutoffs |
|---|---|---|
| ผอมเกินไป | < 18.5 | < 18.5 |
| ปกติ | 18.5 – 24.9 | 18.5 – 22.9 |
| น้ำหนักเกิน | 25 – 29.9 | 23 – 24.9 |
| อ้วนระดับ 1 | 30 – 34.9 | 25 – 29.9 |
| อ้วนระดับ 2 | ≥ 35 | ≥ 30 |
แม้ BMI จะเป็นเครื่องมือที่ใช้งานง่าย แต่ก็มีข้อจำกัดสำคัญที่ควรทราบ เพราะ BMI ไม่สามารถแยกความแตกต่างระหว่างมวลกล้ามเนื้อกับมวลไขมัน ได้
นักกีฬาหรือผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำอาจมีค่า BMI สูงกว่าเกณฑ์ "ปกติ" เนื่องจากมีกล้ามเนื้อมาก แต่ความจริงแล้วมีสุขภาพดีและมีไขมันในร่างกายน้อย ในทางกลับกัน ผู้สูงอายุบางคนอาจมี BMI ปกติแต่มีไขมันสะสมมากเพราะกล้ามเนื้อลีบลง
BMI ยังไม่คำนึงถึงปัจจัยเช่น เพศ, อายุ, เชื้อชาติ, การกระจายของไขมัน หรือสภาพสุขภาพโดยรวม การตรวจสุขภาพอย่างครบถ้วนโดยแพทย์จึงยังเป็นสิ่งสำคัญกว่าการพึ่งพา BMI เพียงอย่างเดียว
ไม่มีสูตรสำเร็จ แต่หลักการพื้นฐานเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนจากงานวิจัยอย่างกว้างขวาง: